Humane technologie · juli 2026
Elke technologie draagt de bedoelingen van zijn makers in zich. Sociale media leerden ons die les hard: platforms die verdienen aan aandacht, gaan vanzelf trekken aan je aandacht. Nu AI overal in schuift is dezelfde vraag urgenter dan ooit: welke prikkels zitten er achter de systemen die jij je organisatie binnenhaalt?
Dit is de kerngedachte van het Center for Humane Technology, de denktank van onder anderen Tristan Harris: wie andere uitkomsten wil, moet andere prikkels kiezen. Voor jou als organisatie is dat verrassend praktisch. Verdient een tool aan het werk dat hij voor je doet, of aan je data en je aandacht? Een leverancier die zijn geld verdient met jouw abonnement heeft er baat bij dat het systeem gewoon goed werkt. Bij een gratis tool ben je zelden de klant.
De tweede gedachte: je kunt alleen sturen wat je begrijpt. Zolang AI een zwarte doos is die "gewoon magisch" antwoordt, kun je er geen zinnige afspraken over maken. Zodra iemand je in gewone taal uitlegt wat een systeem doet, waar zijn kennis vandaan komt en waar hij de mist in gaat, verandert je positie: van toeschouwer naar bestuurder. Helderheid is daarmee geen luxe maar de voorwaarde voor elk verantwoord AI-gebruik.
Het scherpste punt gaat over vorm. Steeds meer AI krijgt een naam, een gezichtje en zinnen als "ik begrijp hoe je je voelt". Dat voelt vriendelijk, en het werkt: mensen vertrouwen iets dat menselijk oogt sneller. Precies daarom is het misleidend. Vertrouwen dat op een illusie rust is geen vertrouwen, en de AI Act eist inmiddels ook gewoon dat mensen weten wanneer ze met AI praten. Systemen mogen behulpzaam zijn, warm zelfs, zolang ze laten zien wat ze zijn.
Deze denkwijze heb ik vertaald naar de lat waar ik mijn eigen werk langs leg: vijf uitgangspunten over AI die laat zien wat het is, de mens die het stuur houdt, en klein beginnen met een systeem dat klopt. Je leest ze in mijn manifest, en hoe dat er dagelijks uitziet staat op zo werk ik met AI. Geschreven in eigen woorden, geïnspireerd door het gedachtegoed van het Center for Humane Technology.